Hoe voorkom je dat water en stoffen onzichtbaar weglekken uit de kas?

In industrie, bouw en infrastructuur is het al jarenlang gangbaar, en vaak zelfs verplicht, om vloeren periodiek te controleren op lekkages. De reden is helder: water kan stoffen bevatten die bij lekkage de omgeving vervuilen. In de glastuinbouwsector wordt deze techniek nog nauwelijks toegepast, terwijl juist hier waterkwaliteit en emissies steeds belangrijker worden.

Voor telers wordt het vooral relevant wanneer verhoogde waarden worden gemeten in het water rondom de kas, maar onduidelijk blijft waar die vandaan komen. In zo’n situatie kan lekdetectie helpen om gericht te onderzoeken of lekkage vanuit de kas een mogelijke oorzaak is.

Van bekende techniek naar glastuinbouwtoepassing

Ondanks de inspanningen van de sector blijven emissies van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen een aandachtspunt in glastuinbouwgebieden. Om dit structureel aan te pakken organiseerde het samenwerkingsverband Emissieloze Kas, met ondersteuning van STOWA, een challenge: welke praktische innovaties kunnen lekkages vanuit de kas naar de omgeving voorkomen?

Een van de winnende ideeën kwam van Michael Meijler, die een oplossing ontwikkelde voor automatische lekdetectie met behulp van elektrosensoren. De techniek heeft zijn waarde in andere sectoren al bewezen. De stap die nu wordt gezet, is de vertaling naar de glastuinbouwpraktijk.

Lekdetectie met geo-elektrisch meten

Het principe is relatief eenvoudig, maar krachtig. In kassen ligt vaak water op het grondfolie als gevolg van irrigatie. Wanneer het folie intact is, blijft het water bovenop. Ontstaat er een lekkage, dan stroomt water door het folie naar de ondergrond.

Door het water op het folie onder een lage elektrische spanning te zetten, ontstaat bij een lekkage een elektrische stroom tussen het water en de ondergrond. Dit komt doordat het wegstromende water stroom kan geleiden. Deze stroom wordt gemeten met sensoren. Deze meetmethode staat bekend als geo-elektrisch meten.

Niet alleen detecteren, maar ook lokaliseren

De techniek gaat verder dan alleen vaststellen dát er een lekkage is. Door de stroming ontstaan potentiaalverschillen in het water, die met strategisch geplaatste sensoren worden gemeten. Op basis van deze data kan de locatie van het lek worden bepaald.

Daardoor kan gericht worden onderzocht waar water en stoffen de kas verlaten. Vooral wanneer de oorzaak van verhoogde waarden in het oppervlaktewater onduidelijk is, kan lekdetectie dienen als krachtig hulpmiddel om de bron op te sporen.

De waarde van Lekdetectie

De waarde van deze vorm van lekdetectie zit in het zichtbaar maken van verliezen die normaal onder de radar blijven. Niet door achteraf alleen te constateren dát er iets misgaat, maar door gericht te zoeken naar waar water en stoffen kunnen weglekken.

Daarmee is lekdetectie geen standaardmaatregel voor iedere situatie, maar een belangrijk hulpmiddel wanneer duidelijkheid nodig is. Als verhoogde waarden worden gemeten en de herkomst onzeker is, kan deze aanpak helpen om te bepalen of lekkage vanuit de kas een rol speelt. Zo ontstaat een betere basis om gericht maatregelen te nemen.

Relevantie voor de glastuinbouw

Deze aanpak sluit nauw aan bij de ambitie van het Water Lab: grip krijgen op waterstromen die normaal onzichtbaar zijn. Door een bewezen techniek uit andere sectoren te vertalen naar de kas, ontstaat een praktisch hulpmiddel voor situaties waarin emissies niet eenvoudig te verklaren zijn.

Daarmee helpt lekdetectie niet alleen bij technische controle, maar ook bij het opbouwen van een betrouwbare blauwdruk voor hoe de glastuinbouw met verborgen lekkages kan omgaan.

De rol van Division Q

Division Q valideert de lekdetectietechnologie binnen het Water Lab door de oplossing in echte teeltomgevingen te testen. Daarbij fungeert Koppert Cress als launching customer voor toepassing in de glastuinbouw.

Onze rol zit niet alleen in het testen van de techniek, maar ook in het helpen opbouwen van bekendheid en vertrouwen in de sector. Division Q brengt netwerk, praktijkomgeving en inhoudelijke begeleiding samen, zodat een technologie uit andere sectoren kan worden vertaald naar een toepasbare oplossing voor de kas. Benieuwd wat Lekdetectie voor jou kan betekenen?